Wypowiedzenie umowy o zakazie konkurencji

Wypowiedzenie, odstąpienie i inne sposoby rozwiązania umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy.

Przy podpisywaniu umowy o zakazie konkurencji często nie myśli się o tym, jak ją później rozwiązać. Myśl o tym, że może warto by ją rozwiązać, pojawia się zazwyczaj w okresie wypowiedzenia umowy o pracę albo gdy zakaz konkurencji staje się dotkliwy.

Problem z rozwiązywaniem umowy o zakazie konkurencji mają zarówno pracodawcy, jak i pracownicy.

Pracodawcy z reguły chcą przestać płacić odszkodowanie, ponieważ dochodzą do wniosku, że zakaz konkurencji już im się nie opłaca. Pracownicy natomiast chcą znaleźć pracę, na której się znają. Zdarza się, że umowa o zakazie konkurencji jest rozwiązywana w drodze porozumienia, ale co robić, gdy jest to niemożliwe? 

Jest kilka możliwości rozwiązania umowy o zakazie konkurencji, w tym bez obowiązku dalszego płacenia odszkodowania przez pracodawcę. Ważne, by wiedzieć o nich na etapie zawierania umowy. „Goła” umowa o zakazie konkurencji, bez dodatkowych zapisów, które pozwalają na jej rozwiązanie, rzeczywiście jest nierozwiązywalna. Z jednym wyjątkiem, który wynika z Tarczy 4.0., o którym piszę niżej. 

Spis treści

1) Warunek rozwiązujący umowę o zakazie konkurencji

2) Odstąpienie od umowy o zakazie konkurencji

3) Wypowiedzenie umowy o zakazie konkurencji

4)  Wypowiedzenie umowy o zakazie konkurencji na podstawie Tarczy 4.0

5) Wypowiedzenie umowy o zakazie konkurencji przez pracownika

6) Rozwiązanie umowy o zakazie konkurencji w drodze porozumienia stron

1. Warunek rozwiązujący umowę o zakazie konkurencji

Można w umowie o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy zamieścić warunek ją rozwiązujący (np. w postaci ustania przyczyny uzasadniającej zakaz konkurencji).

Warunek to zdarzenie przyszłe i niepewne (art. 89 k.c.). Dodatkowo często przyjmuje się, że to zdarzenie nie powinno zależeć od woli jednej ze stron. Ziszczenie się warunku powoduje, że umowa o zakazie konkurencji ulega rozwiązaniu, czyli były pracownik przestaje być związany zakazem, a były pracodawca nie musi płacić odszkodowania. Rozwiązanie umowy następuje automatycznie, bez potrzeby jej wypowiadania.

W praktyce trudno jest sformułować warunek, który rozwiązuje umowę o zakazie konkurencji. Nie jest to najprostszy sposób rozwiązania umowy o zakazie konkurencji. Jeżeli decydujesz się na jego zastosowanie, to warto dodać do umowy inne sposoby jej rozwiązania, o których piszę niżej. Na wszelki wypadek, gdyby okazało się, że z tym warunkiem coś jest nie tak.

Więcej na ten temat: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 2004 r., I PK 398/03, oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 sierpnia 2007 r., II PK 45/07.

2. Odstąpienie od umowy o zakazie konkurencji

Można wprowadzić do umowy zapis, na podstawie którego pracodawca będzie uprawniony do odstąpienia od umowy w określonym terminie. Jest to tak zwane umowne prawo odstąpienia (art. 395 k.c.). Oczywiście, prawo do odstąpienia może być zastrzeżone dla obu stron, ale w umowie o zakazie konkurencji byłoby to bez sensu z punktu widzenia pracodawcy, więc w praktyce zastrzega się je tylko na rzecz pracodawcy. 

Warunkiem skuteczności umownego prawa do odstąpienia jest wskazanie strony, która jest uprawiona do odstąpienia (czyli pracodawcy), oraz terminu końcowego, do którego pracodawca będzie mógł od umowy odstąpić. Niewskazanie terminu końcowego powoduje, że prawo do odstąpienia od umowy jest nieważne.

Zastrzeżenie odstąpienia od umowy o zakazie konkurencji jest zgodne z prawem, gdy ma ono nastąpić do dnia rozwiązania stosunku pracy (wyrok SN z dnia 26 lutego 2003 r., I PK 16/02).

3. Wypowiedzenie umowy o zakazie konkurencji przez pracodawcę

Wypowiedzenie umowy jest najkorzystniejszym rozwiązaniem dla pracodawcy, ponieważ może podjąć decyzję nie tylko do końca obowiązywania umowy o pracę, ale również później, w czasie trwania zakazu konkurencji, kiedy jest już w stanie ocenić skutki odejścia pracownika.

Początkowo Sąd Najwyższy wymagał, by umowa o zakazie konkurencji określała sytuacje, w których były pracodawca ma możliwość jej wypowiedzenia (wyrok SN z 26 lutego 2003 r. I PK 139/02). W późniejszym okresie pojawiły się wyroki, które swobodniej podeszły do tej kwestii.

Na przykład w jednym z wyroków Sąd Najwyższy stwierdził, że przyczyna wypowiedzenia może być w umowie sformułowana w sposób ogólny, co nie podlega weryfikacji sądowej. W sprawie, którą sąd rozpatrywał, umowa przewidywała, że jej rozwiązanie może nastąpić w razie „ustania przyczyn uzasadniających istnienie zakazu konkurencji” (wyrok SN z 22 czerwca 2012 r., I PK 237/11). W innej sprawie Sąd Najwyższy stwierdził, że „do skorzystania przez pracodawcę z wzajemnie uzgodnionego przez strony umowy uprawnienia do wypowiedzenia umowy przez pracodawcę nie jest wymagane, aby w umowie strony wskazały konkretne przyczyny wypowiedzenia terminowej umowy o zakazie konkurencji. To pracodawca dokonując wypowiedzenia umowy o zakazie konkurencji jest uprawniony do oceny, czy ustały już przyczyny uzasadniające ten zakaz i ocena ta nie podlega kontroli sądowej, gdyż zależy od subiektywnego uznania pracodawcy, dbającego o ochronę własnych interesów” (wyrok SN z 12 listopada 2014 r., I PK 86/14).

Dopuszczalność wypowiadania umów o zakazie konkurencji jest na bieżąco kształtowana w wyrokach Sądu Najwyższego, dlatego, mimo korzystnych dla pracodawców wyroków, należy zachować szczególną uwagę przy konstruowaniu takich zapisów.   

4. Wypowiedzenie umowy o zakazie konkurencji na podstawie Tarczy 4.0.

W okresie obowiązywania zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, pracodawcy mają możliwość rozwiązania umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy z zachowaniem 7 dniowego okresu wypowiedzenia. Więcej na ten temat znajdziesz w artykule Tarcza 4.0. Wcześniejsze rozwiązanie zakazu konkurencji. Wzór wypowiedzenia umowy o zakazie konkurencji.

5. Wypowiedzenie umowy o zakazie konkurencji przez pracownika

Czy pracownik może wypowiedzieć umowę o zakazie konkurencji? Nie może, chyba że umowa o zakazie konkurencji daje mu taką możliwość, ale muszę przyznać, że tylko raz w życiu widziałem umowę o zakazie konkurencji, która przewidywała dla pracownika możliwość jej wypowiedzenia. Zakładam, że pracodawca pomylił się albo ściągnął jakiś wzór z Internetu. Uprawnienie pracownika do wypowiedzenia umowy o zakazie konkurencji przekreśla sens takiej umowy dla pracodawcy.

6. Rozwiązanie umowy o zakazie konkurencji w drodze porozumienia stron

Jak każda inna umowa, umowa o zakazie konkurencji może być rozwiązana za porozumieniem stron. Jak to mówią, do tanga trzeba dwojga, a z tym na etapie rozwiązywania umowy o pracę jest różnie.

To by było tyle. W razie pytań, zapraszam oczywiście do kontaktu.

Jak wygrać sprawę o karę umowną za naruszenie zakazu konkurencji

Jak wygrać sprawę o karę umowną za naruszenie zakazu konkurencji

Co oznacza złamanie zakazu konkurencji i jak wygrać sprawę o karę umowną za złamanie zakazu? Na te pytania odpowiadam w tym odcinku mojego podcastu.

Przeczytaj też:

Co musisz wiedzieć zanim podpiszesz umowę o zakazie konkurencji?
Jak ustalić wysokość kary umownej za złamanie zakazu konkurencji?

Omawiam wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 27 czerwca 2019 r., III APa 7/19, w sprawie, w której pracodawca pozwał byłego pracownika o karę umowną za złamanie zakazu konkurencji.

W podcaście TP015 dowiesz się:

  1. Co musisz zrobić, by wygrać sprawę o karę umowną za naruszenie zakazu konkurencji,
  2. Jak pracownik może się bronić w sprawie o naruszenie zakazu konkurencji,
  3. Czy musisz udowodnić szkodę,
  4. Co oznacza miarkowanie kary umownej,
  5. Do jakiej wysokości sądy obniżają karę umowną za złamanie zakazu konkurencji,
  6. Czy warto zastrzegać karę umowną wyższą od odszkodowania, jakie ma otrzymać pracownik.

Linki do wyroków i artykułów, o których mowa w tym odcinku podcastu:

Jak chronić przed przejęciem klientów w firmie transportowej i spedycyjnej. Tajemnica przedsiębiorstwa i zakaz konkurencji.

Jak chronić przed przejęciem klientów w firmie transportowej i spedycyjnej. Tajemnica przedsiębiorstwa i zakaz konkurencji.

Przejęcie klientów przez pracownika odchodzącego z firmy transportowej lub spedycyjnej zdarza się chyba częściej, niż w innych firmach. W każdym razie wynika to z moich obserwacji. Jest tu pewna, że się tak wyrażę elegancko, nadreprezentacja takich sytuacji.

Dlatego, jeżeli prowadzisz firmę transportową lub spedycyjną, musisz wiedzieć, jak przygotować się na odejście pracownika i jak się zachować, jeżeli już to nastąpi. Bo że nastąpi, to jest to niemal pewne. Dzisiaj nikt nie pracuje w jednej firmie do emerytury.

Fragment webinaru. Cały webinar znajdziesz tutaj.

Nie będę odkrywczy jeżeli stwierdzę, że bardziej opłaca się zapobiegać, niż leczyć. Wprowadzenie w firmie odpowiedniej kultury ochrony informacji biznesowych i szkolenie pracowników jest tu bardzo ważne. Jeżeli pracownicy będą wiedzieli, jakie informacje są poufne, jakie mają zobowiązania wobec pracodawcy, w czasie i po ustaniu stosunku pracy, co jest zgodne z prawem, a co nie, to rzadziej będzie dochodziło do utraty klientów w razie ich odejścia.

Wszystkie te kwestie omawiałem niedawno na webinarze, będącym w rzeczywistości szkoleniem online, dotyczącym właśnie ochrony klientów w branży transportowej i spedycyjnej. Co jakiś czas będę takie webinary powtarzał, więc zapraszam do zapisania się na mój newsletter. Jeżeli natomiast już teraz chcesz zapoznać się z nagraniem webinaru, to jest on dostępny tutaj, w sklepie na blogu.

Fragment webinaru. Cały webinar znajdziesz tutaj.

Jako pracodawca podlegasz pewnej ochronie niejako z mocy prawa, tylko dlatego, że pracownik zawarł z Tobą umowę o pracę. Jest to tak zwany pracowniczy obowiązek dbania o dobro zakładu pracy. Niestety ten obowiązek ustaje z chwilą ustania stosunku pracy, czyli wtedy, gdy najbardziej potrzebujesz ochrony. Wtedy z pomocą przychodzi tajemnica przedsiębiorstwa i zakaz konkurencji, pod warunkiem, że zadbasz o to, by je mieć. Poniżej opisuję te możliwości.

Chcesz chronić swoich klientów przed przejęciem?

Zapytaj mnie o telefoniczną konsultację.

+48 604239125 

[email protected]

Robert Solga
radca prawny

Spis treści:

Obowiązek lojalności, dbania o dobro zakładu pracy i zachowania w poufności informacji, których ujawnienie może narazić pracodawcę na szkodę

Tajemnica przedsiębiorstwa jako sposób na ochronę klientów

Umowa o zakazie konkurencji

Nieuczciwa konkurencja

Podsumowanie

Obowiązek lojalności pracownika, dbania o dobro zakładu pracy i zachowania w poufności informacji, których ujawnienie może narazić pracodawcę na szkodę.

Są to obowiązki pracownika, które wynikają z samego tylko faktu bycia pracownikiem. Nawet jeżeli nic na ten temat nie napiszemy w umowie o pracę. Po prostu działa tu Kodeks pracy, który uzupełnia obowiązki stron, zarówno pracodawcy, jak i pracownika.

O ile o uprawnieniach pracownika z Kodeksu pracy wie każdy, ponieważ nawet jeżeli o nich zapomnimy, to pracownicy i odpowiednie instytucje nam o nich przypomną, o tyle już uprawnienia pracodawcy, i odpowiadające im obowiązki pracowników, już nie są tak nagłaśniane.

Zgodnie z przepisem art. 100 § 2 pkt. 4 Kodeksu pracy, pracownik jest zobowiązany dbać o dobro zakładu pracy, chronić jego mienie oraz zachować w tajemnicy informacje, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę. Jest to jeden z podstawowych obowiązków pracownika.

Sądy przyjmują, że te obowiązki są w wielu sytuacjach równe zakazowi konkurencji. Oznacza to, że pracownik w czasie trwania umowy o pracę nie może rywalizować z pracodawcą o tych samych klientów. Zatem obsługiwanie klientów pracodawcy poza firmą pracodawcy, albo przekazywanie informacji o nich innym osobom, będzie z reguły naruszeniem tych zobowiązań.

Naruszenie tych obowiązków najczęściej jest umyślne. Trudno sobie wyobrazić nieumyślne obsługiwanie klientów pracodawcy poza firmą pracodawcy. Oznacza to, że pracownik ponosi wówczas odpowiedzialność odszkodowawczą w pełnej wysokości, nielimitowaną do trzech miesięcznych wynagrodzeń, obejmującą cały utracony zysk pracodawcy. Zgodnie bowiem z art. 122 Kodeksu pracy, jeżeli pracownik umyślnie wyrządził szkodę, jest obowiązany do jej naprawienia w pełnej wysokości.

Polecam artykuł na moim blogu o sprawie, w której sąd przyznał pracodawcy odszkodowanie za przejęcie klientów z naruszeniem tego obowiązku.

Odszkodowanie za przejęcie klientów bez umowy o zakazie konkurencji

Musisz jednak pamiętać, że obowiązek dbania o dobro zakładu pracy ustaje z chwilą ustania stosunku pracy. Od tego momentu były już pracownik może z tobą rywalizować o twoich klientów, jeżeli nie stosujesz tajemnicy przedsiębiorstwa albo zakazu konkurencji.

Tajemnica przedsiębiorstwa jako sposób na ochronę klientów w firmie transportowej i spedycyjnej

Jeżeli chcesz aktywnie chronić swoich klientów, powinieneś stosować w firmie tajemnicę przedsiębiorstwa. Chroni ona informacje o klientach zarówno w czasie trwania umowy o pracy, jak i po jej ustaniu.

Naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa, czyli na przykład wykorzystanie albo ujawnienie informacji o klientach, ich potrzebach czy stosowanych cenach, rodzi odpowiedzialność odszkodowawczą oraz odpowiedzialność karną. Nie tylko po stronie pracownika, ale również po stronie jego nowego pracodawcy. Jest to więc bardzo silne narzędzie. W przeciwieństwie jednak do pracowniczego obowiązku dbania o dobro zakładu pracy, tajemnica przedsiębiorstwa nie powstaje „sama z siebie”. Trzeba ją utworzyć.

Tajemnica przedsiębiorstwa to prawo do informacji, które powstaje, jeżeli konkretna informacja jest poufna, ma wartość gospodarczą, a pracodawca podjął wobec niej należyte działania w celu zachowania poufności.

Naruszeniem tajemnicy przedsiębiorstwa jest jej ujawnienie, wykorzystanie lub bezprawne pozyskanie (art. 11 ustawny o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji).

Co to jest tajemnica przedsiębiorstwa i jak ją utworzyć.

Odpowiedzialność odszkodowawcza spedytora za naruszenie przejęcie klientów na podstawie tajemnicy przedsiębiorstwa.

Odpowiedzialność karna spedytora za przejęcie klientów. Analiza wyroku sądu karnego.

Jeżeli chcesz wprowadzić w swojej firmie tajemnicę przedsiębiorstwa, warto zacząć od umowy o zachowaniu poufności.

Wzór umowy o zachowaniu poufności znajdziesz tutaj.

Tajemnica przedsiębiorstwa w wielu sytuacjach jest bardzo skuteczna, ale nie oznacza zakazu konkurencji. Jeżeli chcesz, by twój były pracownik w ogóle nie konkurował z tobą, ani nie pracował dla konkurenta, musisz pójść krok dalej i podpisać z nim umowę o zakazie konkurencji.

Umowa o zakazie konkurencji jako sposób na ochronę klientów

Umowa o zakazie konkurencji powoduje, że w zakresie w niej określonym pracownik nie może prowadzić działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy ani też świadczyć pracy w ramach stosunku pracy lub na innej podstawie na rzecz podmiotu prowadzącego taką działalność.

Mamy dwa rodzaje umów o zakazie konkurencji: w czasie trwania umowy o pracę i po jej ustaniu. Nas bardziej interesuje ta druga, chociaż oczywiście warto zawierać obie.

W przeciwieństwie do tajemnicy przedsiębiorstwa, zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy jest odpłatny i musi być ograniczony terminem. W uproszczeniu, musimy płacić byłemu pracownikowi odszkodowanie za powstrzymanie się od działalności konkurencyjnej w wysokości co najmniej 25% wcześniejszego wynagrodzenia. Jeżeli umowa o zakazie konkurencji jest dobrze napisana, pozwala ona pracodawcy na jej wcześniejsze rozwiązanie bez konsekwencji finansowych. Więcej o tej umowie znajdziesz w wielu artykułach na moimi blogu.

Umowa o zakazie konkurencji – 6 rzeczy, które musisz wiedzieć, zanim ją podpiszesz

Zakaz konkurencji dla spedytora i tajemnica przedsiębiorstwa jako sposób na zabezpieczenie bazy klientów

Zwalczanie nieuczciwej konkurencji

Niezależnie od tajemnicy przedsiębiorstwa i zakaz konkurencji, wszyscy przedsiębiorcy są zobowiązani do uczciwego konkurowania. Nieuczciwa konkurencja jest zakazana. Może więc być tak, że ktoś nie narusza tajemnicy przedsiębiorstwa ani zakazu konkurencji, a mimo to dopuszcza się czynu nieuczciwej konkurencji na naszą szkodę. Więcej na ten temat znajdziesz w artykule o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Nieuczciwa konkurencja – co to jest, przykłady i jak bronić się przed nieuczciwą konkurencją

Podsumowanie

Tajemnica przedsiębiorstwa z umową o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy to wszystko co możesz zrobić, by zabezpieczyć się przed utratą klientów w związku z odejściem pracownika.

Jeżeli chcesz dowiedzieć się więcej na ten temat, polecam zapoznanie się z webinarem, który dostępny jest tutaj.

Link do webinaru

Jeżeli natomiast potrzebujesz pomocy prawnej, zarówno na etapie zabezpieczenia firmy jak i dochodzenia roszczeń w razie przejęcia klientów, nawet jeżeli nie masz z pracownikiem podpisanej żadnej umowy, to zapraszam do kontaktu.

Tarcza 4.0. Wcześniejsze rozwiązanie zakazu konkurencji. Wzór wypowiedzenia umowy o zakazie konkurencji.

Tarcza 4.0. Wcześniejsze rozwiązanie zakazu konkurencji. Wzór wypowiedzenia umowy o zakazie konkurencji.

Tarcza 4.0 a zakaz konkurencji

Tarcza 4.0 pozwala na wcześniejsze rozwiązanie zakazu konkurencji przez jedną ze stron, a dokładnie, to przez tę stronę, na rzecz której zakaz konkurencji został zastrzeżony.

Wprowadzony Tarczą 4.0 przepis art. 15 gf ustawy antykryzysowej (dokładny opis pod artykułem), przewiduje w pewnych sytuacjach prawo do wypowiedzenia umowy o zakazie konkurencji. Prawo to podlega następującym zasadom:

1) istnieje tylko w okresie obowiązywania zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19,

2) dotyczy wyłącznie umowy o zakazie konkurencji po ustaniu:

a) stosunku pracy,

b) umowy agencyjnej,

c) umowy zlecenia,

d) innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z ustawą z dnia 23 kwietnia

1964 r. – Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia,

e) umowy o dzieło,

3) przysługuje wyłącznie tej stronie umowy, na rzecz której ustanowiono zakaz działalności konkurencyjnej, czyli pracodawcy, dającemu zlecenie w umowie agencyjnej, zleceniodawcy, zamawiającemu, itd.,

4) umowa o zakazie konkurencji może być rozwiązana z zachowaniem 7 dniowego terminu wypowiedzenia, co oznacza, że ulega ona rozwiązaniu po 7 dniach od otrzymania wypowiedzenia przez drugą stronę.  

Tarcza 4.0 daje pozwala na wypowiedzenie niemal wszystkich zakazów konkurencji

Zakres stosowania ustawy jest bardzo szeroki. Warto zwrócić uwagę, że możliwość wypowiedzenia zakazu konkurencji po ustaniu umowy dotyczy również każdej „innej umowy o świadczenie usług”, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia. W praktyce oznacza to możliwość wypowiedzenia zakazu konkurencji po ustaniu niemal każdej umowy o świadczenie usług, czyli np. kontraktów menedżerskich, umów B2B. Podkreślić trzeba, że ustawa dopuszcza rozwiązanie zakazu konkurencji po ustaniu umowy, a nie czasie jej obowiązywania. Jest to istotna różnica.

Jest to dosyć mocna interwencja w stosunki umowne i muszę przyznać, że jestem zdziwiony, że akurat tutaj rząd postanowił pomóc przedsiębiorcom. Tym bardziej, że w obecnych warunkach przedsiębiorcom bardziej chyba zależy na zabezpieczeniu się przed konkurencją ze strony byłego współpracownika, niż na zwalnianiu go z zakazu konkurencji.

Chcesz chronić swoich klientów przed przejęciem?

Zapytaj mnie o telefoniczną konsultację.

+48 604239125 

[email protected]

Robert Solga
radca prawny

Tarcza 4.0 i wypowiedzenie umowy o zakazie konkurencji. Konsekwencje dla pracodawcy lub zleceniodawcy

Przedsiębiorcy, którzy świadomie stosują umowy o zakazie konkurencji, przewidują w swoich umowach możliwość ich wcześniejszego rozwiązania. Jest to normalny wentyl bezpieczeństwa, na wypadek uznania, że zakaz konkurencji nie jest już potrzebny, albo że koszty jego utrzymywania nie są ekonomicznie uzasadnione. Zazwyczaj okres wypowiedzenia jest jednak dłuższy niż 7 dni. Nowe zasady pozwolą więc dosyć szybko rozwiązać umowę o zakazie konkurencji.

Negatywne konsekwencje wypowiedzenia umowy o zakazie konkurencji

Wypowiedzenie umowy o zakazie konkurencji to nieodwracalna decyzja. Zanim to zrobisz wyobraź sobie co się stanie, gdy twój były pracownik zacznie prowadzić działalność konkurencyjną albo zatrudni się u konkurenta. Jakie będą tego konsekwencje? Czy będzie w stanie przejąć twoich klientów i ile na tym stracisz.

Być może utrzymanie zakazu konkurencji i dalsze płacenie odszkodowania jest bardziej opłacalne, niż utrata klientów w związku ze zwolnieniem pracownika z zakazu konkurencji.

Wszyscy klienci, którzy trafili do mnie w związku z konkurencją ze strony swojego byłego pracownika, a było ich wielu, mówili, że z przyjemnością zapłaciliby temu pracownikowi odszkodowanie na podstawie umowy o zakazie konkurencji, byleby tylko nie przejmował ich klientów. Przypadek? Nie sądzę.  

Korzyści wynikające z wypowiedzenia umowy o zakazie konkurencji

Nowe przepisy dają pracodawcom i innym podmiotom, na rzecz których zastrzeżono zakaz konkurencji (zleceniodawcom, zamawiającym, dającym zlecenie, itp.), następujące korzyści.

Po pierwsze – Tarcza 4.0 daje możliwość wypowiedzenia umowy o zakazie konkurencji, jeżeli umowa w ogóle nie przewidywała takiej możliwości

Jeżeli w umowie o zakazie konkurencji nie przewidziano możliwości jej wcześniejszego rozwiązania, to nowe przepisy w ogóle pozwalają na takie rozwiązanie.

Jest to bardzo duża korzyść, ponieważ co do zasady umowy o zakazie konkurencji, o ile nie przewidują możliwości wcześniejszego ich rozwiązania, czyli są po prostu źle napisane, są nierozwiązywalne.

Ma to oczywiście praktyczne znaczenie tylko w odniesieniu do tych zakazów konkurencji, które są odpłatne, jak na przykład po ustaniu stosunku pracy. Pozostałe zakazy konkurencji, jak zakaz konkurencji po ustaniu umowy agencyjnej, zlecenia, o dzieło lub umowy o świadczenie usług, w wielu wypadkach mogą być nieodpłatne. Wtedy wypowiadanie zakazu konkurencji przez podmiot, na rzecz którego zastrzeżono ten zakaz, nie ma uzasadnienia ekonomicznego.

Po drugie – Tarcza 4.0 skraca okres wypowiedzenia zakazu konkurencji

W zdecydowanej większości znanych mi umów o zakazie konkurencji, a widziałem ich naprawdę dużo, okres wypowiedzenia jest dłuższy, niż 7 dni. Trwa kilka tygodni, miesiąc, a czasami jest jeszcze dłużej. Dlatego nowe przepisy są korzystne, ponieważ pozwalają na skrócenie okresu wypowiedzenia do 7 dni. 

Po trzecie – pozostaje nadal ochrona wynikająca z tajemnicy przedsiębiorstwa

Niewielka to pociecha, ale nawet po ustaniu zakazu konkurencji pracodawca lub zleceniodawca podlega ochronie na podstawie tajemnicy przedsiębiorstwa i ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Wypowiadając umowę warto o tym przypomnieć pracownikowi lub innemu współpracownikowi. Wzór wypowiedzenia zakazu konkurencji, który będzie dostępny po wejściu w życie Tarczy 4.0, będzie to uwzględniał.

Korzyści dla pracownika lub zleceniobiorcy

Po upływie okresu wypowiedzenia ustaje zarówno zakaz konkurencji, jak i obowiązek wypłacania odszkodowania lub wynagrodzenia za ten zakaz.

Każda sytuacja jest inna, niemniej możliwość podjęcia pracy w wyuczonym zawodzie w branży, w której ma się doświadczenie, z reguły daje większe korzyści, niż odszkodowanie za powstrzymanie się od działalności konkurencyjnej.

Tak więc wypowiedzenie zakazu konkurencji raczej leży w interesie byłego pracownika lub zleceniodawcy, chyba że znalazł satysfakcjonującą pracę poza zakresem działalności byłego pracodawcy albo zakaz konkurencji to tak zwany „złoty spadochron”, co w prywatnych firmach zdarza się stosunkowo rzadko.

Trzeba pamiętać, że ustanie zakazu konkurencji nie powoduje ustania obowiązku respektowania tajemnicy przedsiębiorstwa byłego pracodawcy/zleceniodawcy oraz przestrzegania zasad uczciwej konkurencji, ale jest to tak zwana oczywista oczywistość.

Wzór wypowiedzenia umowy o zakazie konkurencji

Tu znajdziesz wzór wypowiedzenia umowy o zakazie konkurencji na podstawie omawianej ustawy.

Źródła:

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, 567, 568, 695 i 875).


Czy można chronić klientów w branży transportowej? Zakaz konkurencji dla spedytora jako sposób na zabezpieczenie bazy klientów.

Czy można chronić klientów w branży transportowej? Zakaz konkurencji dla spedytora jako sposób na zabezpieczenie bazy klientów.

Masz wrażenie, że nie nadążasz z „produkowaniem” spedytorów na potrzeby innych firm?

Dostałeś kiedyś wypowiedzenie od pracownika, który cię zapewniał, że chce odpocząć, zająć się poprawą zdrowia albo czymś innym? Będzie pracował w kwiaciarni żony albo nie będzie pracował w ogóle, bo ma na to środki. Jest wypalony i chce odejść natychmiast, a jeżeli to jest niemożliwe, to chce otrzymać urlop. Gdybyś nie wyraził zgody na urlop, to uprzedza, że skorzysta ze zwolnienia lekarskiego?

(więcej…)
Zakaz konkurencji w umowie zlecenia i umowie cywilnoprawnej

Zakaz konkurencji w umowie zlecenia i umowie cywilnoprawnej

Czy zakaz konkurencji w umowie zlecenia, w umowie o dzieło, albo w innej umowie cywilnoprawnej jest możliwy?

Osoby zatrudnione na takich podstawach prawnych są równie niebezpieczne dla przedsiębiorcy, jak pracownicy. Kończąc współpracę mają czasami wiedzę, która pozwala im skutecznie rywalizować z firmą, która je zatrudniła. Posiadają know-how firmy, znają jej klientów, ceny, źródła zaopatrzenia.

Zakaz konkurencji w umowie zlecenia czy umowie o dzieło to naturalna forma zabezpieczenia się przed konkurencją. Oczywiście, taki zakaz powinien uzupełniać umowę o zachowaniu poufności, która powinna być standardem (więcej: Umowa o zachowaniu poufności (NDA). Wszystko, co chcesz wiedzieć.)

W tym artykule opisuję zasady zakazu konkurencji w umowach, w których zleceniobiorca nie jest przedsiębiorcą. Umowa o zakazie konkurencji z przedsiębiorcą podlega innym zasadom.

Więcej:

Zakaz konkurencji między przedsiębiorcami (B2B)

Zakaz konkurencji w umowie agencyjnej

Zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy

Zakaz konkurencji członka zarządu

82.323 zł kary umownej za złamanie zakazu konkurencji przez zleceniobiorcę i nieodpłatny zakaz konkurencji w umowie zlecenia

Nieodpłatny zakaz konkurencji w umowie zlecenia mieści się w granicach swobody umów

Zakaz konkurencji w umowie cywilnoprawnej 

Umową cywilnoprawną jest każda umowa, która nie jest umową o pracę. Jest nią więc umowa zlecenia, umowa o dzieło, umowa o świadczenie usług, umowa agencyjna, umowa pośrednictwa oraz inne, nienazwane umowy.

Zakaz konkurencji w umowie cywilnoprawnej jest co do zasady dopuszczalny i zgodny z prawem, przy czym inne są zasady w umowach między przedsiębiorcami, a inne w umowach, w której zleceniobiorca nie jest przedsiębiorcą.

Umowy, w których zleceniobiorca nie jest przedsiębiorcą, to z reguły takie, kiedy strony równie dobrze mogły zawrzeć umowę o pracę, ale wybrały umowę zlecenie lub inną umowę cywilnoprawną. Poza tym zdarzają oczywiście się umowy jednorazowe, dotyczące wykonania określonego dzieła lub zlecenia.

Potrzebujesz porady prawnej w sprawie zakazu konkurencji?

Zapytaj mnie o telefoniczną konsultację.

+48 604239125 

[email protected]

Robert Solga
radca prawny

Zakaz konkurencji w umowie zlecenia, umowie dzieło (umowie cywilnoprawnej)

O ile zakaz konkurencji w relacjach z pracownikami jest dobrze uregulowany, to inaczej wygląda to w odniesieniu do zakazu konkurencji w umowie cywilnoprawnej, jaką jest umowa zlecenie, umowa o dzieło, czy jakakolwiek inna umowa o świadczenie usług.

Taki zakaz konkurencji jest dopuszczalny na podstawie zasady swobody umów. Zgodnie z tą zasadą strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego (art. 353 (1) k.c.).

W skrócie – umawiajcie się jak chcecie, ale bez przesady. Jeżeli zakaz konkurencji w umowie zlecenia wykracza poza zasadę swobody umów, to jest nieważny (art. 58 k.c.).

Dlatego tak ważne jest zachowanie zdrowego rozsądku przy proponowaniu zakazu konkurencji. W końcu chodzi o to, by rzeczywiście chronił, a nie stwarzał pozory ochrony. Nie chcesz chyba dowiedzieć się wtedy, gdy najbardziej potrzebujesz skutecznego zakazu konkurencji, że jest on nieważny.

Czy zakaz konkurencji w umowie zlecenia musi być odpłatny? Skutki braku wynagrodzenia za zakaz konkurencji w umowie zlecenia

Nieodpłatny zakaz konkurencji w czasie trwania umowy zlecenia co do zasady nie budzi wątpliwości. Problem dotyczy zakazu konkurencji po ustaniu umowy zlecenia. Wtedy odpłatność często decyduje o tym, czy zakaz konkurencji jest ważny. 

W jednym z pierwszych wyroków w omawianym temacie Sąd Najwyższy uznał, że nieodpłatny zakaz konkurencji po rozwiązaniu umowy zlecenia jest nieważny, ponieważ jest sprzeczny z zasadą swobody umów (wyrok SN z dnia 11 września 2003 r., sygn. III CKN 579/01).

W późniejszych wyrokach Sąd Najwyższy złagodził stanowisko, dopuszczając w pewnych wypadkach nieodpłatny zakaz konkurencji, głównie w relacjach między przedsiębiorcami.

Zdaniem Sądu Najwyższego wprowadzenie w umowie o świadczenie usług klauzuli konkurencyjnej bez ekwiwalentu, z zastrzeżeniem kary umownej za jej naruszenie, mimo braku symetrii, mieści się w granicach swobody kontraktowej i nie narusza właściwości tego stosunku prawnego (wyrok SN z dnia 5 grudnia 2013 r., V CSK 30/13), a uzgodnienie odrębnego wynagrodzenia nie jest samoistną przesłanką skuteczności zakazu konkurencji (wyrok SN z dnia 5 marca 2019 r., II CSK 58/18).

Sąd Najwyższy podkreśla, że każda umowa powinna być oceniana indywidualnie pod kątem naruszenia zasad swobody kontraktowania i zasad współżycia społecznego. Należy rozważyć między innymi, czy zakaz konkurencji jest wynikiem nadużycia silniejszej pozycji kontraktowej, wykorzystania słabszej strony, czy też został wprowadzony do umowy między równorzędnymi, działającymi swobodnie podmiotami. Umowa obiektywnie niekorzystna dla jednej ze stron może być uznana za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego tylko wtedy, gdy taki jej kształt był wynikiem wykorzystania silniejszej pozycji kontrahenta przez narzucenie słabszej stronie treści rażąco dla niej niekorzystnej.

Podsumowując, z większym stopniem prawdopodobieństwa sąd uzna za nieważny nieodpłatny zakaz konkurencji w umowie zlecenia, która swoją funkcją zbliża się do umowy o pracę lub w innej umowie, w której zleceniobiorca nie jest przedsiębiorcą, niż w umowie zawartej w obrocie profesjonalnym. 

Trzeba zatem uwzględnić, że stosowanie nieodpłatnego zakazu konkurencji w umowie zlecenia lub o dzieło pociąga za sobą ryzyko nieważności takiego zakazu.  

Co powinien zawierać zakaz konkurencji w umowie zlecenia lub umowie o dzieło

Zakaz konkurencji w umowie zlecenia lub umowie o dzieło, żeby był skuteczny, powinien określać:

1) sprzedaż jakich towarów lub usług stanowi działalność konkurencyjną oraz w jakich formach nie wolno konkurować ze zleceniodawcą,

2) okres obowiązywania zakazu konkurencji, który z jednej strony powinien należycie chronić interes zleceniodawcy, a jednocześnie nie powinien być nadmiernie dotkliwy dla zleceniobiorcy,

3) wynagrodzenie za powstrzymanie się od działalności konkurencyjnej, jeżeli w konkretnej sytuacji dojdziemy do wniosku, że brak takiego wynagrodzenia rodzi ryzyko nieważności umowy,

4) karę umowną za naruszenie zakazu konkurencji, wraz z możliwością dochodzenia odszkodowania ją przewyższającego.

Można jeszcze określić zakres terytorialny zakazu konkurencji. Będzie to dobrze widziane, ale nie jest niezbędne. Jeżeli nie podamy zakresu terytorialnego, zakaz konkurencji będzie obowiązywał na całym obszarze działania zleceniodawcy.

Odpowiedzialność za naruszenie zakazu konkurencji w umowie zlecenia

W razie naruszenia zakazu konkurencji zleceniobiorca powinien naprawić szkodę, na którą składają się straty zleceniodawcy oraz zyski, które zleceniodawca utracił na skutek naruszenia zakazu konkurencji (art. 363 k.c.).

Najkorzystniejszym rozwiązaniem jest wprowadzenie do umowy kary umownej, wraz z możliwością dochodzenia odszkodowania ją przewyższającego. Kara umowna działa prewencyjnie i upraszcza prowadzenie sprawy sądowej. Jeżeli kara umowna nie pokryje szkody w pełnej wysokości, będzie można dochodzić odszkodowania uzupełniającego, do pełnej wysokości szkody (art. 484 k.c.).

Więcej:

Kara umowna za naruszenie zakazu konkurencji

Jak wyliczyć odszkodowanie za przejęcie klientów?

Podsumowanie

Jeżeli potrzebujesz pomocy przy napisaniu umowy o zakazie konkurencji, to zapraszam do kontaktu. Jeżeli już podpisałeś taką umowę, niezależnie od tego, czy jesteś dającym zlecenie czy też zleceniobiorcą, możemy sprawdzić jej skuteczności. Sprawdzimy, czy zakaz konkurencji wiąże, a jeżeli tak, to w jakim zakresie.