Zakaz konkurencji uniemożliwia pracownikowi podjęcie pracy, na której zna się najlepiej, przez pewien czas po ustaniu stosunku pracy. Poniżej kilka podstawowych informacji na temat tego zakazu. Na wstępie zaznaczę, że zakaz konkurencji może być częścią umowy o pracę, czyli tak zwaną klauzulą konkurencyjną, oraz osobną umową. W obu wypadkach ma taką samą moc prawną. Czasami zakaz konkurencji nazywa się potocznie lojalką.
Cel zawierania umowy o zakazie konkurencji
Umowa o zakazie konkurencji jest zawierana w interesie pracodawcy i ma na celu ochronę firmy przed konkurencją ze strony aktualnego lub byłego pracownika. Jeżeli pracownik nie będzie przez jakiś czas pracował dla konkurencji, to siłą rzeczy nie będzie w tym czasie przejmował klientów pracodawcy, wykorzystywał swoich relacji z klientami, umiejętności i doświadczenia, w celu rozwoju konkurencyjnej firmy. Tak więc zakaz konkurencji chroni byłego pracodawcę przed potencjałem rynkowym byłego pracownika.
Ochronie informacji poufnych, w tym tajemnic handlowych i know-how pracodawcy, służy osobna umowa, czyli umowa o zachowaniu poufności (więcej na temat tej umowy możesz przeczytać tutaj).
Forma umowy o zakazie konkurencji
Zakaz konkurencji, zarówno w czasie trwania umowy o pracę jak i po jej ustaniu, musi być zawarty w formie pisemnej pod rygorem nieważności. W praktyce nie wchodzi więc w grę wymiana skanów podpisanych umów – taka umowa o zakazie konkurencji będzie nieważna. Można natomiast zawrzeć umowę o zakazie konkurencji drogą elektroniczną, stosując kwalifikowany podpis elektroniczny. Jest on równoznaczny ze zwykłym, tradycyjnym podpisem.
Zakres zakazu konkurencji, czyli czego pracownikowi nie wolno robić
Umowa o zakazie konkurencji powinna określać zakres zakazu, czyli co jest działalnością konkurencyjną i czego pracownikowi nie wolno robić. Najczęściej, zgodnie z Kodeksem pracy, pracownik nie może pracować na rzecz konkurenta pracodawcy (na podstawie umowy o pracę i innej podstawie prawnej) oraz prowadzić działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy. W umowie można jednak ograniczyć zakres zakazu konkurencji.
Odszkodowanie za zakaz konkurencji dla pracownika
Zakaz konkurencji w czasie trwania umowy o pracę jest nieodpłatny i kończy się z chwilą rozwiązania umowy o pracę. Z praktycznego punktu widzenia ten zakaz jest mniej istotny, ponieważ nawet gdy nie ma umowy o zakazie konkurencji w czasie trwania stosunku pracy pracownik zawsze, z mocy prawa, zobowiązany jest dbać o dobro zakładu pracy (art. 100 § 2 pkt. 4 k.p.).
Z kolei zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy zawsze jest odpłatny. Pracodawca musi płacić pracownikowi za ten zakaz odszkodowanie co najmniej w wysokości 25% wynagrodzenia otrzymywanego przez pracownika przed ustaniem stosunku pracy (art. 1012 § 3 k.p.). Jest to odszkodowanie minimalne. Strony mogą więc umówić się na wyższe odszkodowanie dla pracownika, ale już nie na niższe.
Czas trwania zakazu konkurencji i wypowiedzenie umowy o zakazie konkurencji
Zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy musi być zawarty na czas określony. Jeżeli w umowie w ogóle nie podano terminu obowiązywania zakazu konkurencji po ustaniu umowy o pracę albo ma on obowiązywać przez czas nieokreślony, to jest on nieważny.
Pracodawca, jeżeli umowa o zakazie konkurencji to przewiduje, może w pewnych okolicznościach wypowiedzieć zakaz konkurencji albo od niego odstąpić. Więcej na ten temat znajdziesz w tym artykule.
Odpowiedzialność za naruszenie zakazu konkurencji przez pracownika
W razie naruszenia zakazu konkurencji w czasie trwania umowy o pracę pracodawca może zwolnić pracownika dyscyplinarnie oraz żądać od pracownika naprawienia szkody wyrządzonej tym naruszeniem.
W razie naruszenia zakazu konkurencji po ustaniu stosunku pracy, jeżeli umowa to przewiduje, to pracodawca może żądać zapłaty kary umownej za naruszenie zakazu konkurencji oraz odszkodowania przewyższającego tę karę umowną. Jeżeli umowa nie zawiera kary umownej, to pracodawca może żądać wyłącznie odszkodowania za naruszenie zakazu konkurencji.
Więcej na ten temat znajdziesz w tym artykule.
Co powinna zawierać umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy
Taka umowa powinna być zawarta w formie pisemnej pod rygorem nieważności oraz zawierać:
– oznaczenie stron, czyli kto jest pracodawcą, kto jest pracownikiem,
– wskazanie, co jest działalnością konkurencyjną wobec pracodawcy,
– wskazanie, w jakich formach pracownik nie powinien prowadzić działalności konkurencyjnej,
– okres obowiązywania zakazu konkurencji po ustaniu umowy o pracę (np. 6 miesięcy, rok, itp.),
– możliwość wypowiedzenia lub odstąpienia od niej.
– karę umowną za naruszenie zakazu konkurencji oraz możliwość dochodzenia odszkodowania przewyższającego karę umowną.
Inne zakazy konkurencji
Jeżeli interesują Cię inne zakazy konkurencji, to polecam poniższe artykuły na moim blogu.
Zakaz konkurencji w umowie zlecenia i umowie cywilnoprawnej
Zakaz konkurencji w umowie agencyjnej
Zakaz konkurencji między przedsiębiorcami (B2B)
Zakaz konkurencji dla członków rodziny
Zakaz konkurencji członka zarządu
Jeżeli potrzebujesz pomocy prawnej w sprawie umowy o zakazie konkurencji, skontaktuj się ze mną:
e-mail: robert.solga@solga.pl
The form you have selected does not exist.
